De Europaschool in Genk heeft 80% leerlingen met wortels in een ander land. In het eerste leerjaar beginnen velen met de bekende, hardnekkige taalachterstand die sommigen nooit volledig weten weg te werken. Een taalstimuleringsproject leert de leerlingen van het eerste tot het zesde leerjaar ‘vliegen’. “Het gaat erom hen warm te maken voor het Nederlands. Hen te laten voelen dat je met het juiste woord heel leuke dingen kunt doen”, legt Karla Liefsoens uit. Zij is de leerkracht van het vijfde leerjaar.
In het schooljaar 2006-2007 ging de eerste versie van het project van start voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar. In 2007-2008 kreeg het een vervolg voor de hele school. We nemen een kijkje op het Vlegelfeest van 12 december 2007, het sluitstuk van het project voor dat jaar.

Bij het binnenkomen van de school stuiten we op een heel aantal leerlingen en ouders, die allemaal naar de verzamelplaats lopen waar ze uitleg krijgen over wat er gaat gebeuren. “Precies omdat de meeste van onze leerlingen uit een wijk komen waarin veel taalarmoede heerst, vinden we het belangrijk dat ook de ouders zoveel mogelijk in het project participeren”, zegt Karla Liefsoens. “Als de ouders het belang van het Nederlands voor hun kind inzien, zullen ze het van thuis uit ook meer stimuleren.” Voor de basis van het project heeft de Europaschool Cedes onder de arm genomen. Die zorgt voor een kader: een startmoment en een pakket met lessen en suggesties. Daarmee kunnen de leraren zelf aan de slag. Ze pikken eruit wat hen voor hun klas het meest geschikt lijkt. “Wie er meer aan wil doen, doet meer. En omgekeerd. Dat is een van de grote voordelen van het project.” Door te vertrekken van een kant-en-klare basis hebben de leerkrachten niet het gevoel dat ze in hun eentje het warme water moeten uitvinden. Verder krijgt de school steun van externe partners zoals de stad Genk.

Uitgangspunt van het project is het kinderboek ‘Vlieglessen van een Vlegel’ van Sarah Harris, die zelf met Cedes meewerkt om het vliegproject in goede banen te leiden. Vlegel is een eend die niet kan vliegen en dus in de eendenmaatschappij een beetje uit de boot valt. Vlek, een dromerige eend, ontdekt dat Vlegel heel andere talenten heeft. De kinderen leren de eenden kennen via een interactief staaltje muzikaal verteltheater. Daarna gaan de klassen zelf aan de slag. “Je kunt allerlei doen met het boek en kiest een aantal vlieglessen die je boeiend en nuttig vindt”, zegt Karla Liefsoens. Elke les bestaat uit zes opdrachten, die de klassen in kleine groepjes uitvoeren en daarna voorstellen aan de klasgenootjes. “Zo heb ik een opdracht gedaan rond bijvoeglijke naamwoorden. Eén groepje moet bijvoorbeeld in de school op zoek naar drie rare voorwerpen en die dan beschrijven met zoveel mogelijk passende adjectieven. Aan de hand van die woorden moet de rest van de klas nadien de voorwerpen raden. Zo leren de kinderen de nuances van de taal kennen.” Na elke vliegles krijgen de leerlingen een Vlegelrapport mee naar huis. Dat stimuleert de kinderen om aan hun ouders te vertellen wat ze die dag hebben gedaan. De ouders kiezen uit een stickerblad vol Nederlandse aanmoedigingswoorden en -zinnen de uitdrukkingen die zij bij de resultaten vinden passen.

Op het eind van elke projectactiviteit vullen de kinderen klassikaal een Vlegelvers in. Ze leren spelen met woorden en betekenissen. Op het eind van de rit maakt elke leerling individueel een gedichtje. Inspiratie daarvoor haalt elke klas uit een natuurwandeling, waarin alle indrukken die ze er opdoen centraal staan. Voor velen is dat geen eenvoudige opdracht, maar hun motivatie en plezier brengen hen een heel eind. De verzen worden vandaag dan ook centraal op het Vlegelfeest geprojecteerd. “Een groot applaus voor de kinderen, de mama’s en de papa’s die alle opdrachten zo goed hebben volbracht!” vraagt juffrouw Karla tegen het eind van het feest. De zes leden van het Vlegelparlement, de leerlingen die het feest hebben georganiseerd en begeleid, staan nog na te glunderen. “Ik vond het vooral fijn als ze hard zochten naar een oplossing en ze het dan toch vonden dankzij een paar kleine tips die ik hen gaf”, zegt een meisje.

“We zijn hier op school erg tevreden over het Vlegelproject”, vertelt Karla Liefsoens. Onze leerlingen zijn enthousiast en alle activiteiten sluiten prima aan bij de eindtermen en doelstellingen. Bovendien is het een project waaraan de hele school kan meedoen, maar waar elke leerkracht in zijn eigen tempo aan werkt. Je stopt behoorlijk wat tijd in zo’n project, maar precies omdat je het kan inpassen in je eigen lessen en je zelf bepaalt wat je al dan niet doet, valt dat al bij al nog heel goed mee.”